این واژهنامه برای یکسانسازی زبان آموزشی تهیه شده است. برای کاربرد حقوقی یا پژوهشی هر اصطلاح، باید تعریف تخصصی حوزه مربوط نیز بررسی شود.
- کلاناستراتژی: مجموعه انتخابهای هماهنگ بلندمدت برای هدایت امنیت و توسعه کشور.
- چشمانداز: تصویر مطلوب از وضعیت آینده.
- راهبرد: الگوی انتخابها برای دستیابی به اهداف در شرایط محدودیت.
- سیاست عمومی: قاعده یا جهت تصمیم نهادهای عمومی درباره مسئله مشخص.
- برنامه: مجموعه هماهنگ اقدامات و پروژهها برای تحقق نتیجه.
- پروژه: تلاش موقت با خروجی تعریفشده و محدوده مشخص.
- ضداولویت: حوزه یا اقدامی که در شرایط معین نباید در مرکز تخصیص منابع قرار گیرد.
- هزینه فرصت: ارزش بهترین گزینه جایگزین که با انتخاب فعلی کنار گذاشته شده است.
- مزیت نسبی: برتری نسبی در هزینه فرصت تولید فعالیت نسبت به گزینههای دیگر.
- مزیت رقابتی: قابلیت عرضه پایدار ارزش برتر یا هزینه مناسب در بازار.
- ظرفیت: امکان بالقوه استفاده از منابع و توانمندیها.
- ابرروند: تحول بلندمدت و فراگیر اثرگذار بر چند حوزه.
- سناریو: تصویر سازگار و محتملی از آینده برای آزمون تصمیمها.
- فرض بحرانی: فرضی که نقض آن میتواند موفقیت استراتژی یا پروژه را مختل کند.
- تحلیل حساسیت: بررسی تغییر نتیجه تصمیم در برابر تغییر فرضها و دادهها.
- پابرجایی: توان عملکرد قابل قبول یک گزینه در شرایط و سناریوهای متفاوت.
- ژئواکونومیک: تعامل جغرافیا، قدرت و روابط اقتصادی در تصمیمهای راهبردی.
- کریدور ترانزیتی: مسیر و ترتیبات عبور کالا و مسافر میان مبادی و مقصدها.
- کریدور صنعتی: مسیری که با پیوند لجستیک و فعالیتهای صنعتی، ارزش افزوده در طول آن ایجاد میکند.
- خوشه صنعتی: تمرکز و پیوند مکانی بنگاهها، تأمینکنندگان و نهادهای مرتبط.
- زنجیره ارزش: مجموعه فعالیتهایی که از ایده و تأمین تا تولید و بازار، ارزش ایجاد میکنند.
- زنجیره تأمین: شبکه تأمین مواد، تولید، جابهجایی و تحویل محصول یا خدمت.
- تنوع تأمین: کاهش تمرکز ریسک از طریق استفاده از منابع یا مسیرهای معتبر مختلف.
- تابآوری: توان آمادگی، تحمل اختلال، سازگاری و بازیابی عملکرد.
- امنیت تأمین: دسترسی قابل اتکا و قابل پرداخت به کالا و خدمت ضروری.
- خودکفایی: تأمین تمام یا بخشی از نیاز از تولید داخلی.
- آب مجازی: آبی که در فرایند تولید کالا یا خدمت مصرف شده است.
- پایداری مالی: قابلیت دوام درآمد، هزینه و تعهدات دولت در بلندمدت.
- شکاف سرمایهگذاری: فاصله میان سرمایه موردنیاز و منابع قابل تجهیز برای سرمایهگذاری.
- سیاست صنعتی: مداخلات عمومی هدفمند برای ارتقای ساختار و قابلیت تولیدی و خدماتی.
- فناوری مأموریتی: فناوری توسعهیافته برای حل یک نیاز یا مأموریت مشخص.
- فناوری چندمنظوره: فناوری قابل استفاده در صنایع و کاربردهای متعدد.
- زیستفناوری: استفاده فناورانه از سامانهها، اجزا و فرایندهای زیستی.
- هوش مصنوعی: روشها و سامانههایی برای انجام وظایفی چون تحلیل، پیشبینی و تصمیمیار.
- تجاریسازی: تبدیل قابلیت یا دستاورد فنی به محصول یا خدمت دارای مشتری و بازار.
- خصوصیسازی: انتقال مالکیت یا کنترل دارایی و بنگاه دولتی به بخش خصوصی.
- خصوصییاری: اصطلاح پیشنهادی سند برای توانمندسازی رشد رقابتپذیر بخش خصوصی.
- بیطرفی رقابتی: پرهیز از مزیت ناموجه ناشی از مقررات یا حمایت و مالکیت دولت.
- حکمرانی شرکتی: نظام هدایت، کنترل، پاسخگویی و نظارت در شرکت.
- مرکز مالی بینالمللی: محیط دارای نهادهای تخصصی مالی، حقوقی و نظارتی برای خدمات مجاز داخلی یا بینالمللی.
- سندباکس تنظیمگری: محیط آزمون محدود خدمات نوآورانه تحت نظارت و شروط مشخص.
- تسویه: نهاییشدن تعهدات مالی مطابق قواعد سامانه یا قرارداد.
- موازنه مثبت: تنوعبخشی به گزینههای همکاری و پرهیز از وابستگی نامتوازن.
- امنیت مشارکتی: همکاری معتبر و متقابل برای مدیریت بعضی تهدیدها و منافع مشترک.
- نهاد: قواعد رسمی و غیررسمی شکلدهنده رفتار و تعامل.
- حکمرانی: قواعد و فرایندهای تصمیمگیری و اجرای تصمیمهای جمعی.
- مشروعیت: موجه دانستن اقتدار و فرایند آن از سوی افراد و گروههای مربوط.
- اعتماد نهادی: انتظار از درستکاری و قابلیت اتکای عملکرد نهاد.
- تشکلیابی: ایجاد ساختارهای سازمانیافته برای پیگیری اهداف و منافع مشترک.
- تعارض اهداف: ناسازگاری پیشبرد یک هدف با هدف عمومی دیگر.
- تضاد منافع ذینفعان: تفاوت یا ناسازگاری منافع گروههای اثرپذیر از تصمیم.
- تعارض منافع: خطر اثرگذاری منفعت شخصی بر اجرای بیطرفانه وظیفه عمومی یا حرفهای.
- نظارت مبتنی بر ریسک: تخصیص منابع نظارت متناسب با احتمال و شدت پیامد.
- تحلیل ذینفعان: شناسایی و تحلیل گروههای اثرگذار و اثرپذیر از تصمیم.
- تحلیل آثار توزیعی: بررسی تقسیم منافع و هزینههای یک سیاست میان گروههای مختلف.
- جبران خسارت: اقدام متناسب برای جبران زیان یا کاهش آثار نامطلوب با رعایت قواعد حقوقی.
- نظریه تغییر: توضیح رابطه اقدامها با پیامدها و فرضهای لازم تحقق اثر.
- سبد راهبردی: مجموعه هماهنگ و اولویتبندیشده برنامهها، پروژهها و اصلاحات.
- نقشه راه: ترتیب مراحل، پیشنیازها و نقاط تصمیم در طول زمان.
- RACI: ابزار تفکیک مسئول اجرا، پاسخگوی نهایی، مشاور و طرف اطلاعرسانی.
- شاخص عملکرد: متغیر تعریفشده برای سنجش نتیجه یا کیفیت اجرای هدف.
- خط مبنا: مقدار اولیه شاخص در زمان مشخص.
- خروجی: محصول مستقیم فعالیت یا پروژه.
- پیامد: تغییر حاصل در رفتار، عملکرد یا شرایط گروه هدف.
- اثر: تغییر گستردهتر و بلندمدتی که سیاست ممکن است در آن سهم داشته باشد.
- پایش: پیگیری مستمر پیشرفت و وضعیت شاخصهای برنامه.
- ارزیابی اثر: روش بررسی سهم واقعی مداخله در ایجاد پیامد یا تغییر موردنظر.
- Stage Gate: نقطه تصمیم برای ادامه، اصلاح، تعویق یا توقف مرحله بعد پروژه.
