این واژه‌نامه برای یکسان‌سازی زبان آموزشی تهیه شده است. برای کاربرد حقوقی یا پژوهشی هر اصطلاح، باید تعریف تخصصی حوزه مربوط نیز بررسی شود.

  • کلان‌استراتژی: مجموعه انتخاب‌های هماهنگ بلندمدت برای هدایت امنیت و توسعه کشور.
  • چشم‌انداز: تصویر مطلوب از وضعیت آینده.
  • راهبرد: الگوی انتخاب‌ها برای دستیابی به اهداف در شرایط محدودیت.
  • سیاست عمومی: قاعده یا جهت تصمیم نهادهای عمومی درباره مسئله مشخص.
  • برنامه: مجموعه هماهنگ اقدامات و پروژه‌ها برای تحقق نتیجه.
  • پروژه: تلاش موقت با خروجی تعریف‌شده و محدوده مشخص.
  • ضداولویت: حوزه یا اقدامی که در شرایط معین نباید در مرکز تخصیص منابع قرار گیرد.
  • هزینه فرصت: ارزش بهترین گزینه جایگزین که با انتخاب فعلی کنار گذاشته شده است.
  • مزیت نسبی: برتری نسبی در هزینه فرصت تولید فعالیت نسبت به گزینه‌های دیگر.
  • مزیت رقابتی: قابلیت عرضه پایدار ارزش برتر یا هزینه مناسب در بازار.
  • ظرفیت: امکان بالقوه استفاده از منابع و توانمندی‌ها.
  • ابرروند: تحول بلندمدت و فراگیر اثرگذار بر چند حوزه.
  • سناریو: تصویر سازگار و محتملی از آینده برای آزمون تصمیم‌ها.
  • فرض بحرانی: فرضی که نقض آن می‌تواند موفقیت استراتژی یا پروژه را مختل کند.
  • تحلیل حساسیت: بررسی تغییر نتیجه تصمیم در برابر تغییر فرض‌ها و داده‌ها.
  • پابرجایی: توان عملکرد قابل قبول یک گزینه در شرایط و سناریوهای متفاوت.
  • ژئواکونومیک: تعامل جغرافیا، قدرت و روابط اقتصادی در تصمیم‌های راهبردی.
  • کریدور ترانزیتی: مسیر و ترتیبات عبور کالا و مسافر میان مبادی و مقصدها.
  • کریدور صنعتی: مسیری که با پیوند لجستیک و فعالیت‌های صنعتی، ارزش افزوده در طول آن ایجاد می‌کند.
  • خوشه صنعتی: تمرکز و پیوند مکانی بنگاه‌ها، تأمین‌کنندگان و نهادهای مرتبط.
  • زنجیره ارزش: مجموعه فعالیت‌هایی که از ایده و تأمین تا تولید و بازار، ارزش ایجاد می‌کنند.
  • زنجیره تأمین: شبکه تأمین مواد، تولید، جابه‌جایی و تحویل محصول یا خدمت.
  • تنوع تأمین: کاهش تمرکز ریسک از طریق استفاده از منابع یا مسیرهای معتبر مختلف.
  • تاب‌آوری: توان آمادگی، تحمل اختلال، سازگاری و بازیابی عملکرد.
  • امنیت تأمین: دسترسی قابل اتکا و قابل پرداخت به کالا و خدمت ضروری.
  • خودکفایی: تأمین تمام یا بخشی از نیاز از تولید داخلی.
  • آب مجازی: آبی که در فرایند تولید کالا یا خدمت مصرف شده است.
  • پایداری مالی: قابلیت دوام درآمد، هزینه و تعهدات دولت در بلندمدت.
  • شکاف سرمایه‌گذاری: فاصله میان سرمایه موردنیاز و منابع قابل تجهیز برای سرمایه‌گذاری.
  • سیاست صنعتی: مداخلات عمومی هدفمند برای ارتقای ساختار و قابلیت تولیدی و خدماتی.
  • فناوری مأموریتی: فناوری توسعه‌یافته برای حل یک نیاز یا مأموریت مشخص.
  • فناوری چندمنظوره: فناوری قابل استفاده در صنایع و کاربردهای متعدد.
  • زیست‌فناوری: استفاده فناورانه از سامانه‌ها، اجزا و فرایندهای زیستی.
  • هوش مصنوعی: روش‌ها و سامانه‌هایی برای انجام وظایفی چون تحلیل، پیش‌بینی و تصمیم‌یار.
  • تجاری‌سازی: تبدیل قابلیت یا دستاورد فنی به محصول یا خدمت دارای مشتری و بازار.
  • خصوصی‌سازی: انتقال مالکیت یا کنترل دارایی و بنگاه دولتی به بخش خصوصی.
  • خصوصی‌یاری: اصطلاح پیشنهادی سند برای توانمندسازی رشد رقابت‌پذیر بخش خصوصی.
  • بی‌طرفی رقابتی: پرهیز از مزیت ناموجه ناشی از مقررات یا حمایت و مالکیت دولت.
  • حکمرانی شرکتی: نظام هدایت، کنترل، پاسخ‌گویی و نظارت در شرکت.
  • مرکز مالی بین‌المللی: محیط دارای نهادهای تخصصی مالی، حقوقی و نظارتی برای خدمات مجاز داخلی یا بین‌المللی.
  • سندباکس تنظیم‌گری: محیط آزمون محدود خدمات نوآورانه تحت نظارت و شروط مشخص.
  • تسویه: نهایی‌شدن تعهدات مالی مطابق قواعد سامانه یا قرارداد.
  • موازنه مثبت: تنوع‌بخشی به گزینه‌های همکاری و پرهیز از وابستگی نامتوازن.
  • امنیت مشارکتی: همکاری معتبر و متقابل برای مدیریت بعضی تهدیدها و منافع مشترک.
  • نهاد: قواعد رسمی و غیررسمی شکل‌دهنده رفتار و تعامل.
  • حکمرانی: قواعد و فرایندهای تصمیم‌گیری و اجرای تصمیم‌های جمعی.
  • مشروعیت: موجه دانستن اقتدار و فرایند آن از سوی افراد و گروه‌های مربوط.
  • اعتماد نهادی: انتظار از درستکاری و قابلیت اتکای عملکرد نهاد.
  • تشکل‌یابی: ایجاد ساختارهای سازمان‌یافته برای پیگیری اهداف و منافع مشترک.
  • تعارض اهداف: ناسازگاری پیشبرد یک هدف با هدف عمومی دیگر.
  • تضاد منافع ذی‌نفعان: تفاوت یا ناسازگاری منافع گروه‌های اثرپذیر از تصمیم.
  • تعارض منافع: خطر اثرگذاری منفعت شخصی بر اجرای بی‌طرفانه وظیفه عمومی یا حرفه‌ای.
  • نظارت مبتنی بر ریسک: تخصیص منابع نظارت متناسب با احتمال و شدت پیامد.
  • تحلیل ذی‌نفعان: شناسایی و تحلیل گروه‌های اثرگذار و اثرپذیر از تصمیم.
  • تحلیل آثار توزیعی: بررسی تقسیم منافع و هزینه‌های یک سیاست میان گروه‌های مختلف.
  • جبران خسارت: اقدام متناسب برای جبران زیان یا کاهش آثار نامطلوب با رعایت قواعد حقوقی.
  • نظریه تغییر: توضیح رابطه اقدام‌ها با پیامدها و فرض‌های لازم تحقق اثر.
  • سبد راهبردی: مجموعه هماهنگ و اولویت‌بندی‌شده برنامه‌ها، پروژه‌ها و اصلاحات.
  • نقشه راه: ترتیب مراحل، پیش‌نیازها و نقاط تصمیم در طول زمان.
  • RACI: ابزار تفکیک مسئول اجرا، پاسخ‌گوی نهایی، مشاور و طرف اطلاع‌رسانی.
  • شاخص عملکرد: متغیر تعریف‌شده برای سنجش نتیجه یا کیفیت اجرای هدف.
  • خط مبنا: مقدار اولیه شاخص در زمان مشخص.
  • خروجی: محصول مستقیم فعالیت یا پروژه.
  • پیامد: تغییر حاصل در رفتار، عملکرد یا شرایط گروه هدف.
  • اثر: تغییر گسترده‌تر و بلندمدتی که سیاست ممکن است در آن سهم داشته باشد.
  • پایش: پیگیری مستمر پیشرفت و وضعیت شاخص‌های برنامه.
  • ارزیابی اثر: روش بررسی سهم واقعی مداخله در ایجاد پیامد یا تغییر موردنظر.
  • Stage Gate: نقطه تصمیم برای ادامه، اصلاح، تعویق یا توقف مرحله بعد پروژه.