فرصت راهبردی همکاری دولت و صندوق نوآوری و شکوفایی برای توسعه فناوری و سرمایه‌گذاری مشترک

فرصت راهبردی همکاری دولت و صندوق نوآوری و شکوفایی برای توسعه فناوری و سرمایه‌گذاری مشترک

از شناسایی نیازهای فناورانه دستگاه‌های اجرایی تا توسعه محصولات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی فناوری

در راستای توسعه فناوری‌های راهبردی، رفع نیازهای فناورانه کشور و تقویت اقتصاد دانش‌بنیان، صندوق نوآوری و شکوفایی ظرفیت‌های همکاری با دستگاه‌های اجرایی و شرکت‌های دولتی را در قالب سازوکارهای مختلف تأمین مالی، سرمایه‌گذاری مشترک و حمایت از توسعه فناوری معرفی کرده است.

این رویکرد می‌تواند زمینه‌ساز تحولی در نحوه تعامل بخش دولتی با شرکت‌های دانش‌بنیان، دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، پارک‌های علم و فناوری و شتاب‌دهنده‌ها باشد؛ تحولی که در آن نیازهای واقعی دستگاه‌های اجرایی به نقطه آغاز فرایند نوآوری و توسعه محصولات فناورانه تبدیل می‌شوند.

از تأمین مالی فناوری تا ایجاد بازار برای محصولات دانش‌بنیان

یکی از چالش‌های مهم توسعه فناوری در کشور، فاصله میان نیازهای واقعی بخش عمومی و ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و فناورانه موجود است.

در بسیاری از موارد، دستگاه‌های اجرایی با مسائل تخصصی و نیازهای فناورانه روبه‌رو هستند، در حالی که شرکت‌های دانش‌بنیان و تیم‌های فناور برای توسعه محصولات خود به بازار، منابع مالی و تقاضای مشخص نیاز دارند.

همکاری صندوق نوآوری و شکوفایی با دستگاه‌های اجرایی می‌تواند با ایجاد پیوند میان این دو بخش، زمینه توسعه راهکارهای بومی، کاهش وابستگی فناورانه و افزایش بهره‌وری منابع عمومی را فراهم کند.

پنج محور اصلی همکاری

۱. اهرم‌سازی منابع مالی دولتی

استفاده از ظرفیت وجوه اداره‌شده دستگاه‌های اجرایی و شرکت‌های دولتی برای تأمین مالی و سرمایه‌گذاری مشترک در طرح‌های فناورانه، از جمله محورهای این همکاری است.

این سازوکار می‌تواند منابع مالی موجود را به سمت پروژه‌هایی هدایت کند که ضمن پاسخ‌گویی به نیازهای واقعی کشور، قابلیت توسعه بازار و تجاری‌سازی دارند.

۲. بهره‌گیری از ظرفیت اعتبار مالیاتی

استفاده از ظرفیت‌های قانونی اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه، زمینه تقویت سرمایه‌گذاری در فعالیت‌های پژوهشی و فناورانه را فراهم می‌کند.

این ظرفیت، در چارچوب قوانین و ضوابط مربوط، می‌تواند انگیزه بنگاه‌ها را برای مشارکت در پروژه‌های تحقیق و توسعه افزایش دهد.

۳. همکاری با پارک‌های علم و فناوری و شتاب‌دهنده‌های دانش‌بنیان

پارک‌های علم و فناوری، مراکز رشد و شتاب‌دهنده‌ها می‌توانند نقش واسط میان نیازهای دستگاه‌های اجرایی و توانمندی‌های تیم‌های فناور را ایفا کنند.

شناسایی مسائل، ارزیابی فناوری، تشکیل تیم‌های تخصصی، توسعه نمونه اولیه و آماده‌سازی محصولات برای ورود به بازار از جمله ظرفیت‌هایی است که از طریق این شبکه قابل پیگیری خواهد بود.

۴. مشارکت صندوق‌های پژوهش و فناوری استانی و تخصصی

بهره‌گیری از ظرفیت صندوق‌های پژوهش و فناوری می‌تواند به توسعه ابزارهای تأمین مالی مشترک، تضمین و حمایت تخصصی از پروژه‌های فناورانه متناسب با نیازهای بخشی و منطقه‌ای کمک کند.

۵. توسعه گرنت‌های پژوهشی مسئله‌محور

تعریف چالش‌های فناورانه و انتشار فراخوان‌های تخصصی برای دانشگاه‌ها، پژوهشگران و تیم‌های فناور، امکان جهت‌دهی پژوهش‌ها به سمت مسائل واقعی کشور را فراهم می‌کند.

در این رویکرد، پژوهش صرفاً به تولید دانش محدود نمی‌شود، بلکه مسیر تبدیل دستاوردهای علمی به محصولات، خدمات و راهکارهای کاربردی نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.

پشتوانه قانونی همکاری‌های فناورانه

قانون جهش تولید دانش‌بنیان یکی از پشتوانه‌های مهم توسعه همکاری میان بخش عمومی و زیست‌بوم فناوری کشور به شمار می‌رود.

براساس بند «الف» ماده (۱) این قانون، دستگاه‌های اجرایی مشمول موظف‌اند اولویت‌های فناورانه خود را در قالب اقلام راهبردی و مطابق سازوکار قانونی مربوط اعلام کنند.

این ظرفیت قانونی می‌تواند مبنایی برای شناسایی تقاضای فناوری، تدوین فراخوان‌های تخصصی و شکل‌گیری همکاری‌های هدفمند میان دستگاه‌های اجرایی و شرکت‌های دانش‌بنیان باشد.

فرصت توسعه همکاری برای زیست‌بوم فناوری و صنایع فرهنگی و خلاق

از منظر بنیاد ملی توسعه فناوری‌های فرهنگی، توسعه سازوکارهای همکاری مسئله‌محور میان دستگاه‌های اجرایی و زیست‌بوم نوآوری، فرصتی مهم برای گسترش کاربرد فناوری‌های نوظهور در حوزه‌های مختلف اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی محسوب می‌شود.

فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، بلاکچین، پلتفرم‌های هوشمند، تحلیل داده و زیرساخت‌های دیجیتال می‌توانند در پاسخ به نیازهای دستگاه‌های اجرایی و توسعه کسب‌وکارهای فرهنگی، گردشگری، صنایع خلاق و خدمات عمومی نقش مؤثری ایفا کنند.

در این میان، نهادهای توسعه‌ای و شبکه‌ساز می‌توانند با شناسایی نیازها، اتصال ظرفیت‌های تخصصی و تسهیل شکل‌گیری کنسرسیوم‌های فناورانه، زمینه تبدیل فرصت‌های همکاری به پروژه‌های اجرایی را فراهم کنند.

از ظرفیت قانونی تا پروژه‌های قابل اجرا

بهره‌گیری مؤثر از این فرصت‌ها نیازمند عبور از همکاری‌های صرفاً تفاهم‌نامه‌ای و حرکت به سمت تعریف پروژه‌های مشخص، دارای تقاضای واقعی، مدل اقتصادی روشن و خروجی قابل ارزیابی است.

شناسایی مسائل اولویت‌دار، انتخاب تیم‌های توانمند، طراحی مدل تأمین مالی، مدیریت توسعه فناوری و ایجاد مسیر تجاری‌سازی، می‌تواند زنجیره‌ای منسجم برای تحقق این هدف ایجاد کند.

توسعه اقتصاد دانش‌بنیان زمانی شتاب می‌گیرد که تقاضای واقعی، ظرفیت علمی، سرمایه و بازار در یک سازوکار اجرایی به یکدیگر متصل شوند.

این فرصت همکاری می‌تواند گامی در جهت تقویت چنین پیوندی و افزایش سهم فناوری‌های بومی در پاسخ‌گویی به نیازهای راهبردی کشور باشد.